हिमाल खबरपत्रिका

नागरिक समाजको विकेन्द्रीकरण

हिमाल खबरपत्रिका (२१-२७ जेठ, २०७४) बाट विकेन्द्रीकरणको माग गर्दा केन्द्रीकरण पक्षधर भएको आरोप लाग्ने कालबाट हामी अघि बढेका छौं।  दक्षिणएशियाका नागरिक समाज राजधानीकेन्द्रित छन्– नयाँदिल्ली, ढाका, कोलम्बो, इस्लामावाद सबैमा। काठमाडौंमा पनि यही समस्या छ। बृहत् अर्थमा बुझिने ‘नागरिक समाज’ (बौद्धिक, समालोचक, पत्रकार, अभियन्ता, एनजिओकर्मी आदि) यही खाल्डोमा केन्द्रित छन्। हिमाल, पहाड, तराईका जिल्लामा काम गर्नेहरूको
Read More

'स्थानीय तह' होइन, 'स्थानीय सरकार'

हिमाल खबरपत्रिका (१४-२० जेठ, २०७४) बाट स्थानीय निर्वाचन एकैचोटि हुनुपर्ने थियो, दुईचोटि गरियो। यो नराम्रो भयो, तर राम्रो के भयो भने ३४ जिल्लामा निर्वाचन भएका कारण बाँकी ४१ मा गर्नुपर्ने भयो। जसरी प्रान्त र संसदीय निर्वाचन गर्न संविधानतः पहिला स्थानीय निर्वाचन अनिवार्य पूर्वशर्तका कारण २०–२० वर्षपछि स्वनामधन्य शीर्षस्थज्यूहरू स्थानीय निर्वाचन गराउन बाध्य हुनुभयो, त्यस्तै ३४
Read More

ह्याप्पी बर्थडे रेडियो सगरमाथा !

हिमाल खबरपत्रिका (७-१३ जेठ, २०७४) बाट रेडियो सगरमाथाले २० वर्ष काटेछ । उसलाई बधाई दिनुपर्छ दक्षिणएशियाको यो कुुनामा रेडियोलाई राज्यको बन्धनबाट फुकाइदिएकोमा । त्यतिबेला, २०४६ पश्चात् अभियन्ताहरू वास्तविक जुझारु थिए, जबकि आज धेरै कन्सल्ट्यान्सी, आयआर्जन, करिअर र दलीय पक्षपोषणमा लागेका छौं । आजभोलिको एनजीओको घनत्वमाझ वास्तविक एक्टिभिस्ट र एक्टिभिजम् खोज्न हामीलाई हम्मे हुन्छ । रेडियो
Read More

किन उठेन आन्दोलन ?

हिमाल खबरपत्रिका (२४-३० वैशाख, २०७४) बाट विधि बिग्रेको मुलुकमा न अमनचयन हुन्छ न त प्रगति । आम नागरिकले राजनीतिक सन्तुष्टि/असन्तुष्टि व्यक्त गर्ने आवधिक निर्वाचनद्वारा हो । निर्वाचनमा जनप्रतिनिधि छनोटको बेला राम्रोले इनाम र नराम्रोले दण्ड पाउँछन् । तर लोकतान्त्रिक पद्धतिको स्थायित्व छ भने मात्र यो सिद्धान्त काम लाग्छ । नत्र त, समाज निर्वाचित अधिनायकवादको पासोमा
Read More

पुरानो 'पिभट्', नयाँ 'पिभट्'

हिमाल खबरपत्रिका (१७-२३ वैशाख, २०७४) बाट पहिला पनि तिब्बतसँग व्यापारिक सम्बन्ध थियो, अब तिब्बत–चीनसँग। अमेरिकी पत्रकारितामा ‘पिभट्’ शब्द राष्ट्रपति बाराक ओबामाको कार्यकालमा चलनचल्तीमा आयो। यूरोपलाई प्रथम ध्यान दिने अमेरिकी परराष्ट्रनीति एशिया महाद्वीपको बढ्दो प्रभावलाई मध्यनजर गर्दै एशियाकेन्द्रित हुने घोषणा भयो। त्यसलाई भनियो– परराष्ट्र नीतिको दिशा परिवर्तन गर्ने ‘पिभट्’। आज नेपाली अर्थ–राजनीति र भूराजनीति पनि ‘पिभट्’
Read More

बस-दुर्व्यवहारविरुद्ध अभियान

हिमाल खबरपत्रिका (१०-१६ वैशाख, २०७४) बाट महिलाको स्वतन्त्र निजी ‘स्पेस’ को निर्माण अभियान सार्वजनिक यातायातबाट शुरु गरौं । मुलुकका महिला यतिविघ्न सार्वजनिक थलोमा एक्लै हिंड्ने चलन यसअघि थिएन । पूजाआजा, मेलापात, जात्रा र पर्वका बेला महिला घर बाहिर त निस्कने नै भए, तर एक्लै होइन; परिवार, साथी–सँगिनीको साथमा । सबै समुदायका महिला घरभित्रै गुम्सिएर गृहस्थी
Read More

हिमाल खबरपत्रिका (३-९ वैशाख, २०७४) बाट पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रले घुमाउरो पाराले नभई सीधै गणतन्त्र स्वीकारेको देखाएका छन् । नेपालको संवैधानिक राजतन्त्रबाट गणतन्त्रमा फेरबदल ‘इपोकल’ थियोे– युगान्तकारी । नेपाल निर्माण गर्ने वंशको १२औं पुस्ताका राजाले आफ्नै हातबाट राजसंस्था गुमाए । जनआन्दोलन २०६२–६३ को प्रमुख माग गणतन्त्र थिएन; तर हठ, दम्भ र मूर्खताका कारण ज्ञानेन्द्रले राजनीतिक अवस्था
Read More

हिमाल खबरपत्रिका (२७ चैत, २०७३-२ वैशाख, २०७४) बाट त्यो बेला, जब ‘प्रगतिशील’ भनेको कुनै समुदाय चिनाउने नाम होइन, विशेषण थियो। करीब ४० वर्ष अगाडि मैले कलानाथ अधिकारीका रेकर्ड भएका प्रायः गीतहरू सुन्ने मौका पाएँ, र यी शोधकर्ता–गायक–अभियन्ता विस्मृतिमा जानु भनेको समाजले आफूमाथि अन्याय गरेको ठानें। ‘राइजिङ नेपाल’ अंग्रेजी दैनिकमा लेखें लेख, ‘द एक्लिप्स् अफ कलानाथ’–
Read More

हिमाल खबरपत्रिका (२०-२६ चैत, २०७३) बाट कतिपय ‘टाइटल’ आफूले आफैंलाई कहलाउनु हुँदैन। ‘म बौद्धिक’ अथवा ‘म विद्वान’ भन्नु, तत्व नभएर सारमा मात्र ध्यान पुग्ने व्यक्तिको अभिव्यक्ति हुन्छ। ‘उहाँ/तपाईं बौद्धिक हुनुहुन्छ’ भन्नु र ‘म बौद्धिक हुँ’ भन्नुमा कालो–सेतोको फरक छ। यस्तै को, कहिले ‘राजनीतिज्ञ’ हुन्छन् भन्ने हो। आजसम्म परामर्शदाता, जागीरे या प्राध्यापक भएकाले नयाँ राजनीतिक दलको
Read More

हिमाल खबरपत्रिका (१३-१९ चैत, २०७३) बाट दुर्घटना हुन्छ । रुखबाट घाँस झार्दा कोही भुईंमा बजारिन्छ, कोही गाडीको ठक्करले मोटरसाइकलबाट सडकमा लड्छ । हाम्रो प्रतिक्रिया के हुन्छ ? लम्पसार घाइतेतर्फ बढ्छौं, ट्याक्सी अथवा कुनै उपलब्ध वाहनलाई रोक्छौं र अस्पताल दौडाउने जमर्को गर्छौं । सहृदयी नागरिकले गर्नुपर्ने यही हो, तर त्यो गर्दागर्दै अक्सर हामी ठूलो गल्ती गरिरहेका
Read More