Welcome to kanakmanidixit.com

...writings of Kanak Mani Dixit published in various media

चक्रपथ = मरणपथ

हिमाल खबरपत्रिका (१-७ असार, २०७६) बाट चक्रपथलाई उपत्यकाका दुई कुना जोड्ने हाइवे ठान्ने हो भने यहाँ मर्ने क्रम कायम रहनेछ । यो त शहरी सडक हो ! सडक विभाग नै हो नेपालका सडकको मुख्य निर्माण निकाय, तर सडक विस्तार एक्कासी शुरु भएको गएको दशकयता यो थाकेको, गलेको संस्था जस्तो देखिन्छ । एउटा उदाहरण हो — १० महीनाअघि
Read More

‘नाकाबन्दी सामना’ को अर्थ

हिमाल खबरपत्रिका (२६-३२ जेठ, २०७६) बाट  लोकतन्त्र रक्षार्थ मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध पनि मार्ग निर्देशन गर्न नागरिक सक्षम भइसके ।  इतिहासकालदेखि नै नेपालका जनताको आफ्नो ‘एजेन्सी’ थिएन । अर्थात्, देश हाँक्ने काम तात्कालिक कालखण्डमा विजेताले गर्थे, आम जनतासँग जे आइपर्‍यो त्यसको सामना गर्ने बाहेक अर्को उपाय थिएन । गोपाल वंश, महिषपाल, किराँत, लिच्छवि, मल्लहुँदै शाह–राणाकालभरि अवस्था यस्तै
Read More

‘ट्रेकिङ’ जाने हैन ?

हिमाल खबरपत्रिका (१९-२५ जेठ, २०७६) बाट वैदिककाल पूर्वको इन्डो–युरोपियन शब्द उत्तरी युरोप, दक्षिण अफ्रिका हुँदै आधा शताब्दी मात्र अघि नेपाल छिर्‍यो अनि नयाँ अर्थ सहित ‘ट्रेक’ संसार फैलियो ! कतिपय पश्चिमा शब्द नेपाली भइसके; अथवा हुँदैछन्, एउटा उदाहरण– ‘सेटिङ’, जसले बिचौलियाको कर्तुतको अर्थ बोक्छ । यस्तै अर्को हो, ‘ट्रेकिङ’, जुन केही दशकयता मात्र नेपाली बोलीचालीमा पसेको हो ।
Read More

बीपी–विचार र मदन–विचारको दोभान

हिमाल खबरपत्रिका (१२-१८ जेठ, २०७६) बाट मुलुक अस्थिर बन्दै गएको खतरासामु ‘लेफ्ट’ र ‘डेमोक्र्याट’ संवादमा आउन ढिला भयो । बीपी कोइरालाको निधन भएको ३७ र मदन भण्डारी वितेको २६ वर्ष भइसक्यो । दुवै देशका राजनीतिक मार्गदर्शक हुन् । तर हाम्रो बौद्धिक धरातल तथा राजनीतिक धु्रवीकरण यस्तो छ, कोइरालालाई कांग्रेसी अगुवा र भण्डारीलाई एमाले नेतामै सीमित गरिने गर्छ ।
Read More

‘गुर्खा’ ब्राण्डको मूल्य

हिमाल खबरपत्रिका (५ – ११ जेठ, २०७६) बाट थोरै तलबमा जोखिमको रोजगारी गर्छन् नेपाली युवा, बाध्यताका कारण । १ जेठमा सोसल साइन्स बहाःद्वारा आयोजित केनेडियन् समाजशास्त्री एमाण्डा चिसम्‌काे प्रस्तुतिबाट नेपालीका लागि महत्वपूर्ण एक विषयबारे थप जानकारी पाइयो — निजी सामरिक/सुरक्षा कम्पनीहरूको बजार विस्तार । सुगौली सन्धिलगत्तै नेपालीहरू ‘कम्पनी बहादुर’ का लागि लड्न थालेका हुन् भने अहिले
Read More

‘तू गंगा की मौज, मैं जमुना का धारा’

हिमाल खबरपत्रिका (२९ वैशाख – ४ जेठ, २०७६) बाट सानै छँदा बम्बैमा हेरेको/सुनेको ‘बैजू बावरा’ को यो गीतको धुन र शब्द आजसम्म गुञ्जिरहेछ… हिउँद याममा चन्द्रशमशेरकी कान्छी बुहारी, रानी जगदम्बाको भारत प्रवास हुने गर्थ्याे, कहिले बनारसको लहुराबीर त कहिले कलकत्ताको रासबिहारी एवेन्यू अथवा बम्बैको मलाबार हिल । मेरा हजुरबुवा/हजुरआमा केदारमणि र विद्यादेवी रानीसाहेवको नजिक भएकोले सानै
Read More

खै त ताली !?

हिमाल खबरपत्रिका (२२-२८ वैशाख, २०७६) बाट सरकारको कुनै अग्रसरताले राज्यलाई राम्रो गर्ने सम्भावना बोक्दछ भने त्यसको निर्धक्क स्वागत गर्ने नै हो। शान्ति प्रक्रिया शुरु हुँदै गर्दा गैरन्यायिक हत्याबारे संयुक्त राष्ट्रसंघको ‘स्पेशल रापोर्टर’ अस्मा जहाँगिर नेपाल आइन् । तर, उक्त पदको महत्व काठमाडौंका बौद्धिक र मिडिया फाँटले नबुझ्दा सत्ता र माओवादीमाथि पर्नुपर्ने दबाब परेन । यस्तै, गत चैतको
Read More

अन्तरिक्ष र धर्ती

हिमाल खबरपत्रिका (१५-२१ वैशाख, २०७६) बाट गिरीश गिरीले माथि हेर्दै गर्दा अमेरिकी भू–उपग्रह तल नियाल्दै थियो, त्यहीबेला एउटा गजबको सन्जोग जुर्न पुग्यो ! २६ मंसीर २०७५, बुधबार बिहान करीब ९ः३० बजे । पत्रकार/लेखक गिरीश गिरी सिमराबाट वीरगञ्जतर्फ जाँदैथिए । जितपुर पुगेका उनले उत्तरपूर्व दिशातर्फ आकाशमा घुमौरो दुइटा रेखा देखे, तस्वीर खिचिहाले । उत्ति नै बेला जब उनी आकाशतर्फ हेर्दैथिए,
Read More

सम्झने तरिका

हिमाल खबरपत्रिका (८-१४ वैशाख ,२०७६) बाट कामबाटै सम्झने हो, रवीन्द्र अधिकारीलाई । नेपालका तीन विमानस्थलका धावनमार्ग आज तयारीको सँघारमा छन् । तीनै विमानस्थल अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि हुन् । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको धावनमार्गमा नयाँ टार्म्याक लगाएर पुनर्निर्माण हुँदैछ भने भैरहवाको गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा धावनमार्ग लब्याएर ३००० मिटरको बनाइँदैछ । पोखरामा पनि नयाँ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र २५०० मिटरको
Read More

Indian elections, South Asian concerns

From The Hindu (17 April, 2019) The rest of South Asia wants the very best of democracy for India, plus to share in the peace dividend, growth and camaraderie The staggering scale of the election that is under way in India with just under a billion voters is hard for the mind to grapple with,
Read More